چاوخشاندنێك به سهر رۆمانی “لهش وگیان ” بهرههمی میلان كۆندرا
رهزا ئهرژهنگ
و: مستهفا زاهیدی
میلان كۆندرا بۆ خوێنهرانی رۆمان ناوێكی نهناسراو نییه تا پێویستی به ناساندن بێت. ئهوانهی ئهدهبیاتیان حهزلێیه, بهرههمگهلێكی به پێزیان لهم رۆمان نووسه ناودارهی خهڵكی چێك كه ئێستا له فهرانسه دهژی, خوێندوهتهوه.
1_پیره پیاو له ماشینهكه له لای دهستمهوه دانیشتووه. تاو ناتاوێك تهماشای دهكهم. له لایهكهوه له باوكم دهكا. ماشینهكه درێژه به رێگای خۆی ئهدات . مسافرهكان ههركامیان له شوێنێك دادهبهزن. پیره پیاو هێشتا ههر له لامهوه دانیشتووه. رهنگه نازانێ بۆ چی تاو ناتاوێك بۆی دهڕوانم. ئاساییه نهزانێ له لاجهوه له باوكم دهكا. ئێمه زۆر به ههڵكهوت له لای یهكهوه دانیشتووین. كاتێ پیره پیاوه دادهبهزێ, له ژێرهوه بۆی دهڕوانم و غهمێكی گهوره دڵم دادهگرێ. باوكم ساڵی رابردوو مرد.
2_رهنگه نووسینی رهخنهیهك بهم شێوهیهی كه دهیخوێننهوه, زۆر باو نهبێ. دیاره كه چیرۆكهكه هیچ پێوهندیهكی به رۆمانی لهش وگیان بهرههمی میلان كۆندراوه نییه. تهنیا شتێك ئهم كورته چێروكه به بهرههمی میلان كۆندراوه پێوهند ئهداتهوه, (ههڵكهوت)!
تۆماس كهسایهتی ناسراوی لهش و گیانی كۆندراش گیرۆده كێشهی ههڵكهوته. ژیانی ئهویش پێكهاتووه له زۆر دیداری بهههڵكهوت و رێكهوتی جۆرواجۆر. میلان كۆندرا وهك رۆمان نووسێك دهیهوێ هۆكاری لاوازی ئهم رووداوانه تاوتوێ بكات.
پهتای ههست به سووكایهتی كردن
ن: ئومید مێهرهگان
و: مستهفا زاهیدی
گومان لهوهدا نییه ئهمڕۆكه ههموومان لامان وایه به شێوهیهك له شێوهكان سووكایهتیمان پیدهكرێت. لهم ناوهدا به راستی جیاكردنهوهی سنووری نێوان رهخنهو سووكایهتی مومكین نییه. ئهویش له ههرتك لاوه، چ كهسی رهخنهگرو چ كهس یان شتێ كه بابهتی رهخنهیه، هیچكام دڵنیا نین لهوهی ئهوهی روویداوه سووكایهتییه یان رهخنه. بهلاَم ئهوهی لێرهدا وهك نهخۆشییهك دهردهكهوێ ئهم پرسیارهو ئهم به ناو گومانهیه، ئهم گومانهی كه “ئایا ئهو دهیویست سووكایهتیم پێبكات؟” لهشۆفێر تاكسییهكانهوه بگره تا كارمهندانی پلهبهرزی دهوڵهت، ههمووان تووشی وهها گومانێك دهبن. سهیر لهوهدایه ئهم گومانه، ئهم نهخۆشی ههست كردن” به سووكایهتی كردنه” بهرههمی كۆمهڵگایهكه كه رۆژ و شهو باس له ” پێویستی قبووڵ كردنی رهخنه” دهكهن، ئهویش راست له بهر نهبوونی ئهم
وتووێژێكی كورت له گهل سامۆئێل بێكت
دهتوانین بڵێین مرۆڤ بوونهوهرێكی چاوهڕوانه؟
له راستییدا مرۆڤ چاوهڕوانی ئهو شتهیه كه دهیههوێ.كه من شانۆنامهی ” له چاوهڕوانی گۆدۆ”دام نووسی له خۆم نهپرسی چاوهڕوانی چیم. مرۆڤ ههمیشه چاوهڕوانه. ئهمه یهكێ له تایبهتمهندییهكانییهتی.
ئێوه چاوهڕوان كهسێ یان شتێك بوون؟
نه، نازانم. نموونهیهكت بۆ دههێنمهوه. بهشهو مرۆڤ چاوهڕوانی ههلاَتنی خۆره. به رۆژیش چاوهڕوانه خۆر ئاوا بێو شهو دابێ بۆ ئهوهی خهو ببینێ. ئهمه شتێكی بهردهوامه كه ههر درێژهی ههیه.
له وهرگێڕانی ئینگلیسی ” له چاوهڕوانی گۆدۆ” دا نووسیوته ” چاوهڕوانی بۆ چاوهڕوانی”. لێرهدا ویستووته بڵێی چاوهڕوانی جێی رێزه تهنانهت ئهگهر چاوهڕوانی بۆ چاوهڕوانیش بی؟
بهڵێ. چونكه چاوهڕ,انی بهرههمی بیركردنهوهو رهت كردنهوهی دۆخی ئێستایه. له راستییدا چاوهڕوانی بۆ چاوهڕوانی پیرۆزه.
له شوێنێكدا وتووته “گۆدۆ” خودا نییه، بهلاَم گۆدۆ رزگار كهری “ستراگۆن”و “ولادیمێره” كه خۆیان نوێنهری مرۆڤایهتین. ئایا بۆ وی،َه بیرت له مهسیح كردۆتهوه؟
نه. كه من “له چاوهروانی گۆدۆدا”م نووسی نه بیرم له مهسیح كردهوه نه له خودا نه له هیچ كهسی تر. من نازانم چۆن پێت بڵێم كۆ بۆچی. چون نازانم بۆ؟ لێرهدا رووداوێكت بۆ دهگێڕمهوه، له یهكهم
براوهی خهڵاتی شیرڤانتس له ئهرژهنتینهوه
ڕۆژی 23 ی ئهم مانگه، خوان کارلۆس پادشای ئیسپانیا له ڕێوڕهسمێکی گهورهدا له زانکۆی (ئهلکالا دی ئانارس) له زادگای سێرانتس، نووسهری شاکاری (دۆن کێشۆت)، خهڵاتی نێونهتهوهیی سێرڤانتس بۆ ئهدهبی بهخشیه شاعێری گهورهی ئهرژهنتین (خوان گێلمان). خوان گێلمان شاعیری ئهرژهنتینی بهناوبانگ که زیاتر به شای شاعیران ی ئهرهژهنتین دهناسرێت، ئهمساڵ توانی ببێته خاوهنی خهڵاتی نهوهد ههزار یۆرۆی سێرڤانتس. خهلاتی سێرڤانتس یهکێکه له گهورهترین خهڵاته جیهانیهکان له بواری داهێنانی ئهدهبیدا و ههر ساڵهو دهبهخشرێته کهسێکی داهێنهرو گهوره له بواری ئهدهبدا. شیعرهکانی گێلمان که بووه جێی سهرنجی داوهرانی ئهم خهڵاته، زیاتر باس لهسهردهمانی دیکتاتۆریهتی وڵاتهکهی دهکات له ساڵانی ههفتا تاکو ههشتاکانی سهدهی پێشوو، که تێدا ههریهک له کۆڕو بوکهکهی گێلمان بهدهستی دهسهڵاتدارانی ئهوکات دهکوژرێن. لهوتهیهکیدا گێلمان ووتی: ‘له ڕاستیدا من له جیاتی جارێک چهندین جار مردوومم ههرکات مهرگی هاوڕێ یان دۆستێکی خۆم دهبیستمم، دیسان دهمرمم بهلام داستانی ئاشتیانهی دۆن کیشۆت، ههموو جارێک که دهیخوێنهمهوه ئهو خهمانهم دهڕوێنێتهوه”.